Een open of polyamoreuze relatie kan veel ruimte geven voor liefde, verbinding en vrijheid. Tegelijkertijd kunnen er vragen en gevoelens ontstaan waar je niet altijd gemakkelijk samen uitkomt. Jaloezie, onzekerheid, verschillen in behoeften of afspraken die niet meer blijken te werken, kunnen bestaande patronen binnen een relatie zichtbaar maken of versterken.
In mijn praktijk in Utrecht begeleid ik mensen die leven in een open relatie, een polyamoreuze relatie hebben of andere vormen van consensuele non-monogamie onderzoeken.
Daarbij is non-monogamie voor mij niet automatisch het probleem dat opgelost moet worden. We kijken naar wat er werkelijk speelt binnen jullie relatie of relaties.
Als liefde en vrijheid allebei belangrijk zijn
Binnen relaties bestaat vaak een spanningsveld tussen verbinding en autonomie.
We willen ons verbonden voelen met iemand die belangrijk voor ons is en tegelijkertijd ruimte houden om onszelf te zijn. Binnen consensuele non-monogamie kan dat spanningsveld extra zichtbaar worden.
Wat betekent vrijheid voor jou? Wat betekent verbondenheid? Hoeveel ruimte heb je nodig en hoeveel zekerheid? En wat gebeurt er wanneer jouw partner daarin iets anders nodig heeft dan jij?
Het gaat daarbij niet om de vraag of verbinding belangrijker is dan vrijheid, of andersom.
De vraag is hoe je beide een plaats kunt geven zonder jezelf of de ander kwijt te raken.
Jaloezie binnen een open relatie
Jaloezie wordt soms gezien als bewijs dat een open relatie niet werkt.
Zo kijk ik er niet naar.
Jaloezie kan informatie geven over wat er bij jou gebeurt. Misschien ben je bang iemand kwijt te raken. Misschien voel je je minder belangrijk wanneer je partner een sterke verbinding met iemand anders heeft. Of wordt er iets geraakt wat je uit eerdere relaties of uit je jeugd kent.
Dan kan het interessant zijn om niet alleen te proberen de jaloezie weg te krijgen, maar te onderzoeken wat eronder ligt.
Welke angst wordt geraakt? Waar heb je behoefte aan? En in hoeverre verwacht je dat je partner die onzekerheid voor jou oplost?
Dat zijn vragen die veel kunnen zeggen over hechting, veiligheid en autonomie binnen een relatie.
Oude patronen in een nieuwe relatievorm
Een relatie openen betekent niet dat oude patronen verdwijnen.
Integendeel: nieuwe verbindingen kunnen patronen juist zichtbaarder maken.
Wanneer je partner verliefd wordt op iemand anders, kan dat bijvoorbeeld oude angst voor verlating activeren. Wanneer je veel afspraken nodig hebt om je veilig te voelen, kan de ander dat juist ervaren als een beperking van zijn of haar vrijheid.
De ene partner probeert dan misschien meer zekerheid te krijgen, terwijl de andere juist meer ruimte zoekt.
Zo kan dezelfde beweging ontstaan die we ook binnen monogame relaties zien: hoe sterker de één verbinding probeert af te dwingen, hoe sterker de ander behoefte krijgt aan afstand.
Daarom werk ik ook bij open en polyamoreuze relaties vanuit systeemtherapie en hechting.
EFT bij open en polyamoreuze relaties
In mijn werk maak ik onder andere gebruik van Emotionally Focused Therapy (EFT).
Binnen EFT onderzoeken we welke emoties en hechtingsbehoeften onder jullie zichtbare reacties liggen.
Bij non-monogame relaties vraagt dat soms om een bredere blik dan wanneer er twee partners zijn. Er kunnen meerdere belangrijke relaties bestaan en wat binnen de ene relatie gebeurt, kan invloed hebben op een andere.
Toch blijven veel fundamentele vragen herkenbaar.
Voel ik mij belangrijk voor jou? Kan ik erop vertrouwen dat onze verbinding blijft bestaan? Is er ruimte voor mij om mezelf te zijn? Kan ik delen wat mij raakt zonder dat ik daarvoor word afgewezen?
Door te onderzoeken wat er onder boosheid, jaloezie, terugtrekken of controle ligt, kan er ruimte ontstaan voor een ander gesprek.
Afspraken en grenzen
Wanneer mensen hun relatie openen, ontstaat vaak behoefte aan afspraken.
Wat vertellen we elkaar? Wanneer zien we andere partners? Mag iemand blijven slapen? Hoe verdelen we tijd en aandacht? Wat doen we rond seksualiteit en veiligheid?
Duidelijkheid kan belangrijk zijn.
Tegelijkertijd is het zinvol om te onderzoeken waarom een bepaalde afspraak nodig voelt.
Is iets werkelijk een eigen grens? Is het een gezamenlijke afspraak waar jullie beiden achter staan? Of is het vooral een poging om onzekerheid te voorkomen door het gedrag van de ander te controleren?
Een grens gaat in de eerste plaats over jezelf: wat wil jij wel of niet en welke verantwoordelijkheid neem je daarvoor?
Je partner controleren en zelf een grens stellen zijn niet hetzelfde.
Als één van jullie de relatie wil openen
Niet altijd ontstaat de wens voor non-monogamie bij beide partners tegelijkertijd.
Misschien wil één van jullie de relatie openen, terwijl de ander daar grote twijfels of angst bij voelt. Of misschien is er al iemand anders in beeld en moet er onder tijdsdruk worden nagedacht over iets waar jullie nooit eerder over hebben gesproken.
Dan kunnen gesprekken snel veranderen in een discussie over wel of niet open.
Maar onder die discussie kunnen veel andere vragen liggen.
Wat betekent de wens om de relatie te openen voor degene die dat wil? Wat dreigt degene die dat niet wil kwijt te raken? Hoeveel ruimte is er werkelijk om nee te zeggen? En kunnen jullie elkaars positie onderzoeken zonder dat vooraf vaststaat waar jullie moeten uitkomen?
Therapie hoeft daarbij niet als doel te hebben jullie relatie open óf gesloten te maken.
We onderzoeken wat er speelt en wat voor ieder van jullie belangrijk is.
Polyamorie is niet hetzelfde als vreemdgaan
Een open of polyamoreuze relatie is gebaseerd op het uitgangspunt dat de betrokkenen weten dat er ruimte bestaat voor andere relaties of seksuele contacten.
Dat maakt consensuele non-monogamie iets anders dan vreemdgaan.
Maar ook binnen een open relatie kan vertrouwen beschadigd raken. Afspraken kunnen worden geschonden, informatie kan worden achtergehouden of iemand kan iets doen waarvan duidelijk was dat de ander daar niet mee had ingestemd.
Dat er ruimte is voor meerdere relaties betekent dus niet dat vertrouwen en verantwoordelijkheid minder belangrijk worden.
Juist wanneer relaties complexer worden, kan helderheid over verwachtingen en afspraken belangrijk zijn.
Verschillende relaties, verschillende behoeften
Niet iedere relatie hoeft hetzelfde te zijn.
Misschien deel je met de ene partner iets anders dan met een andere. De hoeveelheid tijd, intimiteit of betrokkenheid kan verschillen en relaties kunnen zich in verschillende richtingen ontwikkelen.
Dat kan vrijheid geven, maar ook vragen oproepen over gelijkwaardigheid, prioriteit en verwachtingen.
Moeten relaties gelijk zijn om even waardevol te zijn? Wat betekent het wanneer de ene relatie meer tijd krijgt dan de andere? En welke verwachtingen hebben jullie eigenlijk van elkaar?
Er bestaat niet één juiste vorm voor een polyamoreuze of open relatie.
Daarom probeer ik niet vanuit een vast model te bepalen hoe jullie relaties eruit zouden moeten zien. We onderzoeken welke vorm bij jullie past en waar jullie tegenaan lopen.
Individueel, samen of met meerdere partners
Je kunt bij mij terecht met je partner, maar ook individueel wanneer je vragen hebt over non-monogamie, jaloezie, hechting, grenzen of je eigen positie binnen een relatie.
Wanneer dat passend is, kunnen gesprekken ook plaatsvinden met meer dan twee betrokken partners.
Mijn uitgangspunt is dat de relatievorm zelf niet veroordeeld of als probleem gezien wordt. We kijken naar de mensen die deel uitmaken van de relaties, de patronen die tussen hen ontstaan en wat ieder nodig heeft om verantwoordelijkheid te kunnen nemen voor zichzelf én in verbinding te blijven met anderen.
Wil je hulp bij vragen of problemen rond een open relatie, polyamorie of consensuele non-monogamie? Neem dan gerust contact met mij op.
Roeland van Peer
Systeemtherapeut en supervisor
Geregistreerd bij de NVRG
